Kaza Sonrası İlk 24 Saat: Adım Adım Yapılacaklar

Trafik kazası birkaç saniyede olur. Sonrasındaki saatler ise çok uzun gelir. O anda ne yapacağınızı bilmek, hem güvenliğiniz hem de sigorta süreciniz için fark yaratır. Bu yazı, kazadan sonraki ilk gün için sade bir yol haritasıdır. Sırayla okuyabilirsiniz.

Aşağıdakiler genel bir çerçevedir; kesin bilgi için poliçenizin genel ve özel şartlarına bakın. Bu metin hukuki tavsiye yerine geçmez.

Olay yerinde ilk dakikalar: önce güvenlik

İlk iş can güvenliğidir. Sigorta, delil, kusur tartışması hepsi sonra gelir. Aracınızı durdurun. Kontağı kapatın. Bir an durup nefes alın.

Dörtlü flaşörleri yakın. Aracınızda reflektif yelek varsa giyin. Reflektörü, gelen sürücülerin sizi zamanında görebileceği mesafeye yerleştirin. Bu mesafe yolun hızına ve görüş şartlarına göre değişir; kavis, tepe üstü ve tünel çıkışlarında daha uzağa koymanız gerekir.

İkinci kaza riski gerçek bir tehlikedir. Otoyolda, gece, yağmurda veya siste bu risk artar. Kendinizi ve yolcuları araç içinde ya da şerit üzerinde bekletmeyin. Mümkünse bariyerin arkasına veya yol dışındaki güvenli bir alana geçin.

Yakıt kokusu alıyorsanız veya duman görüyorsanız araçtan uzaklaşın. Olay yerinde sigara içmeyin. Yaralanma yoksa ve araçlar trafiği tehlikeli biçimde tıkıyorsa, araçların yoldan çekilmesi genellikle beklenir. Ancak çekmeden önce araçların konumunu fotoğraflayın. O kareler sonradan yeniden oluşturulamaz.

Yaralanma var mı, kimi aramalısınız

Sonraki adım insanları kontrol etmektir. Kendinize, yolcularınıza ve diğer araçtakilere bakın. Adrenalin ağrıyı bastırabilir. Bu yüzden “iyiyim” demek her zaman yaralanma olmadığı anlamına gelmez.

Bilinci kapalı veya nefes almakta zorlanan biri varsa hemen 112’yi arayın. Sağlık eğitiminiz yoksa yaralıyı yerinden oynatmayın. Boyun ve omurga yaralanmalarında hareket ettirmek durumu ağırlaştırabilir. Yangın gibi hayati bir tehlike yoksa yaralıyı bulunduğu yerde bırakın ve yardımı bekleyin.

Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda kolluk kuvvetlerinin (polis ya da jandarma) olay yerine çağrılması gerekir. Bu tür kazalarda taraflar kendi aralarında tutanak düzenleyemez; tutanağı yetkili kolluk görevlileri tutar. Olay yerini terk etmeyin ve araçların konumunu güvenlik gerektirmedikçe değiştirmeyin.

Bazı durumlarda kaza maddi hasarlı olsa bile kolluk çağrılması gerekir. Sürücülerden birinde alkol ya da uyuşturucu şüphesi olması, sürücü belgesi veya ruhsatın bulunmaması, kamuya ait bir mala zarar verilmesi, sürücüsü olay yerinden ayrılmış bir araç bulunması bunlara örnektir. Tereddüt ederseniz arayın. Sonradan telafisi olmayan tek şey, hiç kayıt oluşturulmamasıdır.

Tutanak ve delil: olayı kayıt altına alın

Yaralanma yoksa, kaza yalnızca maddi hasarlıysa ve taraflar anlaşıyorsa, sürücüler kaza tespit tutanağını kendi aralarında doldurabilir. Bu tutanak sigorta sürecinin temel belgesidir. Tutanağı kâğıt üzerinde ya da Türkiye Sigorta Birliği’nin mobil kaza tutanağı uygulamasıyla dijital olarak doldurabilirsiniz. Doldurmadan önce fotoğraf çekmek için birkaç dakika ayırın.

Fotoğrafları katmanlı çekin. Önce geniş açı: araçların yola göre konumu, şerit çizgileri, trafik işaretleri, kavşak, varsa fren izleri. Sonra orta mesafe: her iki aracın tamamı ve plakalar. En son yakın çekim: çarpma noktaları, ezikler, kırılan parçalar. Yol ıslak, buzlu veya sisliyse bunu gösteren kareler de ekleyin.

Karşı taraftan almanız gereken bilgiler bellidir. Ad soyad ve telefon, plaka, ruhsat sahibinin adı, sürücü belgesi bilgileri ve sigorta poliçesine ait bilgiler. Poliçenin fotoğrafını çekmek en pratik yoldur. Tanık varsa adını ve telefonunu not edin; tanık beyanı ilerleyen aşamada işinize yarayabilir.

Tutanağı imzalamadan önce mutlaka okuyun. Katılmadığınız bir ifadeyi imzalamak zorunda değilsiniz. Olayın nasıl gerçekleştiğini yazarken tahmin yürütmeyin; gördüğünüzü ve yaşadığınızı yazın. Kusur değerlendirmesi sonraki aşamada yapılır. İmzalanan tutanağın size ait nüshasını alın, ayrıca fotoğrafını çekin.

Araç kameranız varsa kaydı hemen ayrı bir yere kopyalayın. Cihazlar döngüsel kayıt yaptığı için görüntü kısa sürede üzerine yazılabilir. Çevredeki iş yerlerinde kamera varsa bunu not edin; kayıtların saklama süreleri sınırlı olabilir.

Sigortaya bildirim: dosyayı açmak

Olay yerinden ayrıldıktan sonra sıra bildirime gelir. Hasar dosyasını sizin açmanız gerekir; tutanağın düzenlenmiş olması otomatik bir başvuru anlamına gelmez. Bildirimin poliçe genel şartlarında belirtilen süre içinde yapılması beklenir. Bu süre poliçe türüne göre değişebildiği için elinizdeki metinde ilgili maddeye bakın. Geç bildirim, dosyanın değerlendirilmesini etkileyebilir.

Bildirimi genellikle çağrı merkezinden, mobil uygulamadan, şirketin internet sitesindeki hasar formundan veya poliçenizi düzenleyen acenteden yapabilirsiniz. Aramadan önce şunları yanınıza alın: poliçe numarası, kimlik bilgileri, kazanın tarihi, saati ve adresi, tutanak, karşı tarafın bilgileri ve çektiğiniz fotoğraflar.

Size verilen hasar dosya numarasını not edin. Bu numara sürecin tamamında referansınız olur. Görüşme tarihini ve konuştuğunuz kişiyi de yazın. Telefonda aldığınız sözlü bilgileri mümkün olduğunca yazılı kanaldan teyit etmeye çalışın.

Hangi poliçeden ilerleyeceğiniz kusur durumuna ve teminatlarınıza bağlıdır. Karşı taraf kusurluysa onun trafik sigortasına başvurmak gündeme gelebilir. Kendi kaskonuzu kullanmak da bir seçenek olabilir. Hangisinin sizin için daha uygun olduğu poliçe kapsamına, muafiyete ve hasarsızlık indiriminize göre değişir. Bu karşılaştırmayı şirketinizle veya acentenizle netleştirin.

Sık yapılan hata: aracı ekspertiz görmeden onarıma sokmak. Şirketten onay alınmadan başlanan onarım, hasarın tespitini ve dosyanın değerlendirilmesini zorlaştırabilir. Aynı şekilde, değişen hasarlı parçaları inceleme yapılmadan attırmayın ve çektiğiniz fotoğrafları silmeyin.

Ekspertiz ve onarım süreci

Bildirimden sonra şirket, hasarın niteliğine göre bir eksper görevlendirebilir. Küçük ve tipi belirgin hasarlarda fotoğraf üzerinden uzaktan değerlendirme yapılabilir. Kapsamlı hasarlarda yerinde inceleme olağandır.

Eksper sizinle iletişime geçtiğinde randevuyu netleştirin ve aracı incelemeye hazır bulundurun. İnceleme sırasında olayı kendi gözlemlerinizle anlatın. En önemlisi, görünmeyen hasarları söylemektir. Direksiyonda titreme, çekme, ses değişimi, kapının tam kapanmaması, uyarı lambaları gibi belirtileri aktarın. Şasi, mekanik aksam ve elektronik sistemlerdeki zararlar dıştan fark edilmeyebilir. Raporda yer almayan bir hasar, sonradan gündeme getirildiğinde tartışmaya açılır.

Onarımın nerede yapılacağı poliçenize göre değişir. Anlaşmalı servis ile serbest servis arasındaki fark, kullanılacak parçanın orijinal mi eşdeğer mi olacağı ve varsa muafiyet tutarı poliçe metninde tanımlanır. Bu ayrıntıları onarım başlamadan önce sorun.

Eksper raporunun bir örneğini talep edebilirsiniz. Onarım faturasını, değişen parça listesini ve yazışmaları da saklayın. Değer kaybı ya da ikame araç gibi ek taleplerin gündeme gelip gelemeyeceği kusur durumuna, poliçe kapsamına ve olayın koşullarına göre değişir; bu konuyu dosyanız üzerinden ayrıca değerlendirmeniz gerekir.

Sonucu beğenmezseniz ne yapabilirsiniz

Dosyanız reddedildiyse veya hesaplanan tutarı düşük buluyorsanız süreç bitmiş sayılmaz. İlk adım genellikle şirketin kendi itiraz mekanizmasına başvurmaktır. İtirazınızı yazılı yapın ve gerekçelendirin.

İtiraz metninde hangi kaleme neden katılmadığınızı somut olarak yazın. Eksper raporunda eksik kaldığını düşündüğünüz noktaları belirtin. Fotoğraflarınızı, bağımsız servislerden aldığınız fiyat tekliflerini ve varsa tanık beyanını ekleyin. Genel bir memnuniyetsizlik ifadesi yerine, kalem kalem karşılaştırma çok daha etkili olur.

İç itirazdan sonuç alamazsanız, Sigorta Tahkim Komisyonu‘na başvurabilirsiniz; bunun için önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapmış olmanız gerekir. Bu yolların hangi koşullarda açık olduğu, başvuru şekli ve süreleri mevzuatla belirlenir ve zaman içinde değişebilir. Başvurudan önce güncel koşulları ilgili kurumun resmi kaynağından teyit edin. Yargı yoluna gitmek de bir seçenektir; bu aşamada hukuki destek almak yerinde olur.

Toparlayalım. Önce güvenliği sağlayın. Yaralanma varsa kolluk kuvvetlerini ve acil sağlık hizmetini çağırın; bu kazalarda taraflar kendi aralarında tutanak düzenleyemez. Maddi hasarlı kazada fotoğraf çekin, tutanağı dikkatle doldurun, karşı tarafın bilgilerini eksiksiz alın. Poliçe genel şartlarında belirtilen süre içinde bildirim yapın ve dosya numaranızı not edin. Ekspertizde görünmeyen hasarları anlatın. Sonuçtan memnun kalmazsanız gerekçeli bir itiraz yolunu izleyin. Bu adımların ayrıntıları poliçenize ve şirketinize göre değişir; en sağlıklısı, kaza yaşamadan önce poliçenizi bir kez okumaktır.

Sık sorulan sorular

Maddi hasarlı kazada kendi aramızda tutanak doldurabilir miyiz?

Yaralanma veya ölüm yoksa, kaza yalnızca maddi hasarlıysa ve taraflar olayın nasıl gerçekleştiği konusunda anlaşıyorsa sürücüler kaza tespit tutanağını kendi aralarında doldurabilir.

Ancak yaralanmalı ve ölümlü kazalarda bu mümkün değildir; kolluk kuvvetlerinin çağrılması gerekir. Alkol şüphesi, sürücü belgesinin bulunmaması veya kamu malına zarar verilmesi gibi durumlarda da kolluk devreye girer. Emin olamadığınızda yetkilileri aramak en güvenli yoldur.

Kazadan sonra sigorta şirketine ne kadar sürede haber vermeliyim?

Bildirimin poliçe genel şartlarında belirtilen süre içinde yapılması beklenir. Bu süre poliçe türüne ve teminata göre farklılık gösterebildiği için, kesin bilgiyi kendi poliçe metninizden veya şirketinizden teyit etmeniz gerekir.

Pratikte en iyi yaklaşım, güvenlik ve sağlık adımlarını tamamladıktan sonra bildirimi geciktirmemektir. Erken bildirim, belgelerin ve delillerin tazeliğini korumasını da sağlar.

Kusurlu taraf bensem sigortamdan yararlanabilir miyim?

Bu tamamen sahip olduğunuz teminatlara bağlıdır. Trafik sigortası, kusurunuz oranında karşı tarafın zararını karşılamaya yönelik bir üçüncü şahıs teminatıdır. Kendi aracınızdaki hasar için kasko teminatınızın bulunup bulunmadığına bakmanız gerekir.

Kasko kullanımının muafiyet, hasarsızlık indirimi ve prim üzerindeki etkisi poliçeye ve şirkete göre değişir. Küçük hasarlarda bu karşılaştırmayı yapmadan karar vermeyin; acentenizden veya şirketinizden dosyanıza özel bilgi isteyin.

Karşı taraf bilgilerini paylaşmak istemezse ne yapmalıyım?

Tartışmaya girmeyin. Bu durumda kolluk kuvvetlerini arayarak resmi kayıt oluşturulmasını talep edebilirsiniz. Bu arada aracın plakasını, marka ve modelini, rengini ve konumunu fotoğraflayın.

Olay yerindeki tanıkların iletişim bilgilerini almanız da faydalı olur. Karşı taraf olay yerinden ayrılırsa, elinizdeki görüntüleri ve notları saklayın; bildirim sırasında şirketinize durumu olduğu gibi aktarın.